1991
Wij, de doden van straks, zijn hier bijeen gekomen om de levenden van toen te herdenken, zij die in de Tweede Wereldoorlog hun leven verloren door daden van de vijand van toen: in de gevechten en onder de bombardementen, in de concentratiekampen van Europa en Azië, door de fusillades en de honger, en – hoe […]
1992
Wij herdenken, dames en heren, over het algemeen in beelden. Heel concreet halen wij ons personen of gebeurtenissen voor ogen. Zo komt mij jaarlijks op 4 mei vrijwel altijd het verhaal in herinnering, dat mijn vader mij vertelde. U staat mij wel toe dat verhaal hier publiek na te vertellen. Nu meer dan vijf en […]
1993
Zoals U weet, zijn er op deze plek op 24 oktober 1944 negenentwintig mannen doodgeschoten als represaille voor de aanslag op een S.D.er die als buitengewoon gevaarlijk werd beschouwd en die ook wel de “grootmoordenaar”genoemd werd. Ik wil de namen van de 29 gefusilleerden oplezen, met hun leeftijd, geboorteplaats, en voor zover ik dat vinden […]
1994
Zeven maal zeven jaar geleden kwam de bevrijding en volgend jaar is dat een halve eeuw geleden. De wonden die toen zijn geslagen zijn littekens geworden, niet gevoellos, maar levend vlees, een ingegroeide herinnering die op de meest onverwachte momenten opspeelt met een rilling of een steek. En soms is zo’n moment voorspelbaar. Zoals vanavond. […]
1995
Geachte mederouwenden, Het is moeilijk ons te verheugen over het feit dat wij 50 jaar geleden van het barbaarse nazi-regime werden bevrijd, zonder, aan de andere kant, te rouwen over de grote verliezen die vooral de joden hebben geleden. Op de dag van de bevrijding hoopte iedereen nog dat meer mensen het overleefd zouden hebben, […]
1996
Hier vlakbij de kruising van de Apollolaan en de Beethovenstraat werden op 24 oktober 1944 29 mannen doodgeschoten. Door de Duitse bezetter, als wraak voor de aanslag op één van de nazi’s. We staan hier bijeen om alle slachtoffers, voornamelijk joodse, uit de 2e Wereldoorlog te herdenken. uit eerbied, uit respect voor het leven dat […]
1997
Op de plek waar we nu staan klonken op 24 oktober 1944 de schoten van het vuurpeloton. 29 mannen, kort daarvoor uit hun cellen gehaald, werden neergemaaid als represaille. Ons land is bezaaid met dit soort fusilladeplaatsen. Stille tekenen van een genadeloze terreur, maar ook van een nauwelijks voorstelbare moed. Naarmate de oorlog verder weg […]
1998
We wisten het niet, werkelijk niet. Veel mensen zullen dat in alle oprechtheid zeggen. Ja, ze wisten wel dat er iets angstaanjagends gaande was, Het was ten slotte oorlog. En ze hoorden ook van razzia’s of zagen die met eigen ogen. Maar dat het letterlijk zo onvoorstelbaar gruwelijk en kwaadaardig was, dat konden ze uit […]
1999
Nooit zijn wij hier “ uit gewoonte”. Altijd opnieuw gedreven door het verlangen om de verbondenheid te bevestigen met wie in de Tweede Wereldoorlog het leven werd afgenomen. Hùn leven. Omdat ze niet pasten in de nazi- ideologie. Ondergegaan zijn zij door redeloos geweld in combinatie met welberedeneerd geweld. Herdenkend zien wij de slachtoffers als […]
2000
Wie iemand verloren heeft, bij voorbeeld door een verkeersongeluk, ergens op een straathoek, zal de rest van zijn leven op die hoek iets zien dat niemand anders ziet. Als hij er langs komt, zal zijn gezicht verstrakken, alleen het zijne. Dat geldt voor alle straathoeken, voor alle huizen waarin gemoord is, en waarin wij misschien […]